Brain fog of hersenmist. Ik heb er als vrouw met ADD zelf nog steeds last van. Vooral als ik te lang achter mijn laptop zit, of als ik midden in een zin ineens mijn hele verhaal kwijt ben en denk: waar had ik het ook alweer over? Brain fog is voor mij nooit helemaal weggegaan, en eerlijk gezegd verwacht ik ook niet dat dat ooit gebeurt. Wat wel is veranderd, is hoe ik ermee omga. En dat maakt al het verschil.
Maar laat ik beginnen bij een ochtend die je misschien herkent.
Je opent je laptop en er gebeurt gewoon niks. Je leest dezelfde zin in een mail voor de vierde keer, en de woorden landen niet. Over een kwartier heb je een overleg waarin je scherp moet zijn, terwijl je hoofd aanvoelt als watten. Je weet wat je moet doen, maar het komt er niet uit.
En ik weet precies wat je dan doet, want dat deed ik jarenlang zelf. Je denkt dat je gewoon even wakker moet worden en je niet zo moet aanstellen. Dat je harder je best moet doen, nog een koffie moet drinken, en dat het dan wel goed komt. Maar daar zit nou juist de denkfout, want je brein heeft op dat moment iets heel anders nodig dan jij denkt.
In deze blog ontdek je:
- Wat brain fog precies is bij ADHD, en waarom het je overkomt
- Waarom harder je best doen het juist erger maakt
- Wat je vandaag nog kunt doen om een belangrijk gesprek door te komen
- 4 kant-en-klare scripts die je helpen als je last hebt van brain fog op je werk
- Waarom terugkerende brain fog een signaal is dat je serieus mag nemen
Wat is brain fog bij ADHD?
Brain fog, in het Nederlands hersenmist, is die toestand waarin je trager denkt, je niet op je woorden komt, en taken die normaal vanzelf gaan ineens moeite kosten. Het is geen diagnose. Maar bij een associatief brein zoals dat van ADHD of ADD komt het vaker voor, zeker onder druk. Sommige mensen benoemen het als ‘ik heb watten in mijn hoofd'.
Misschien denk je dat dit te maken heeft met een gebrek aan wilskracht, maar dat is het niet.
Want een wandering mind gaat aan op betekenis en relevantie, niet op moeten.
Bij mij en bij veel Wandering Minds in onze community, heeft het bijna altijd te maken met twee dingen: veiligheid en verveling. Als ik me niet veilig voel, of als mijn brein niet genoeg positieve prikkels krijgt en zich gaat vervelen, dan klapt het dicht. Het lijkt op falen, maar het is eigenlijk een soort beveiligingssysteem.
Als ik écht geboeid ben, ga ik altijd aan, dan is er van hersenmist geen sprake. Maar voelt iets te saai, te vaag, onveilig of niet kloppend, dan trekt mijn brein aan de rem. Herken jij dit ook?
Waarom harder je best doen niet helpt tegen brain fog
Wanneer jij harder je best doet, is het alsof je een plant wil laten groeien door eraan te trekken. Jezelf dwingen als je hersenmist hebt, wordt door je systeem gezien als gevaar. Met als gevolg: meer stress en overprikkeling. De mist wordt daardoor dikker, in plaats van dunner.
Hier raken we aan een illusie: We zijn opgegroeid met het idee dat we in het vierkantje moeten passen, terwijl we een rondje zijn. Dat we harder ons best moeten doen en onszelf meer moeten aanpassen, zodat we eindelijk ‘normaal' functioneren.
En dat klopt gewoon niet. Onze Wandering Mind werkt anders. We hebben andere kwaliteiten, en andere uitdagingen. En we dragen het meeste bij wanneer we begrijpen hoe we in elkaar zitten en ons werkleven daarop durven inrichten, in plaats van andersom.
We mogen dus ontdekken waar de brain fog bij ons vandaan komt, en wat we nodig hebben in zo'n situatie.
Wat mij als vrouw met ADD helpt
Wat mij het meest helpt bij brain fog is niet harder worden, maar zachter: even afstand nemen en ontspannen. Zorgen dat ik me veilig voel, en geboeit ben.
Ik doe mijn meetings met mijn focuscoach bijvoorbeeld wandelend. Dankzij het lopen voel ik me ontspannen, veilig en energiek. We bespreken de dingen die echt belangrijk zijn voor mij. Het resultaat: Ik ben er dan vanaf minuut één tot soms wel anderhalf uur later helemaal bij. Aan een vergadertafel of achter mijn computer heb ik regelmatig last van brain fog. Wandelend is me dat nog nooit gebeurd.
Brain fog op je werk? Dit kun je vandaag nog doen
Soms heb je dat grotere verhaal even niet nodig, maar gewoon een manier om dat overleg van straks door te komen. Deze vier stappen helpen je daar doorheen:
- Haal de druk eraf. Jezelf dwingen maakt de mist alleen maar dikker. Accepteer dat dit vandaag een mistige dag is. Dat mag.
- Bedenk: waarom is dit relevant of betekenisvol voor mij?
- Schrijf één doel op. Niet je hele aanpak, alleen dit: wat wil ik dat dit gesprek concreet oplevert? Bijvoorbeeld: ik wil dat de klant akkoord geeft op de offerte. Zo geef je je brein een richting om op aan te slaan.
- Wissel van taak als je vastloopt. Brain fog is bij mij soms een teken dat ik te lang met één ding bezig ben en het saai wordt. Dan pak ik even iets heel anders op, of ik spreek af met een mede-ondernemer, en dan gaat mijn hoofd vanzelf weer aan.
- Bewaar het zware werk voor later. Lukt het echt even niet? Doe op zo'n dag de simpele klusjes, waar je niet zoveel breincapaciteit voor nodig hebt. Verwacht niet van jezelf dat je een strategisch jaarplan afrond.
Scripts voor het moment dat brain fog het overneemt
Brain fog kan op hele onhandige momente komen, bijvoorbeeld wanneer je een belangrijk gesprek hebt met je leidinggevende. De volgende kleine, simpele zinnen kun je inzetten als je last hebt van brain fog op een onhandig moment. Je hoeft geen heel verhaal te houden over hoe je brein werkt, en je hoeft het woord ADHD of ADD niet te laten vallen. Je koopt jezelf gewoon even tijd, of vertraagt het gesprek naar jouw tempo, zonder dat iemand merkt dat je hoofd op dat moment in de mist zit.
Kies de zin die past bij jouw moment, en pak hem erbij precies wanneer je hem nodig hebt.
- Als iemand je een vraag stelt en je hoofd is leeg: “Goeie vraag, die wil ik even goed beantwoorden. Geef me een tel om mijn gedachten op een rij te zetten.” Je geeft jezelf adempauze én komt over als iemand die zorgvuldig nadenkt in plaats van iemand die blokkeert. Niemand merkt het verschil.
- Als je middenin je eigen zin de draad kwijt bent: “Even kijken waar ik was, ik heb zoveel gedachten tegelijk dat ik mezelf voorbij praat.” Licht, bijna grappig. Je benoemt het, lacht het een beetje weg, en koopt zo de seconde die je nodig hebt om de draad terug te vinden.
- Als het te snel gaat en je het niet kunt bijhouden: “Mag ik je even stoppen? Ik wil dit goed meekrijgen, dus ik schrijf het even mee.” Je vertraagt het hele gesprek naar jouw tempo, en je klinkt als iemand die het serieus neemt, niet als iemand die achterloopt.
- Als je merkt dat je echt niet helder bent vandaag: “Ik wil hier een goed antwoord op geven en niet zomaar wat roepen. Ik kom er vanmiddag bij je op terug, dan heb je er meer aan.” Dit is je ontsnappingsroute voor de momenten dat geen enkel ander zinnetje werkt. Je schuift het door naar een helder moment, en je verkoopt het als kwaliteit, want dat is het ook.
- Als je net iets gevraagd wordt en je voelt de paniek opkomen: “Wil je dat ik nu meteen reageer, of is het goed als ik er straks even op terugkom?” Door zelf de optie te bieden, pak je de regie terug. Vaak is “straks” prima, en haal je in één zin alle druk van het moment..
Voel je je veilig genoeg bij je collega, klant of leidinggevende om wél open te zijn over wat je nodig hebt? Dan kan dat juist heel krachtig zijn. Niet vanuit een slachtofferrol waarin je om toestemming vraagt, maar vanuit regie: je geeft een gebruiksaanwijzing in plaats van excuses. In deze podcast deel ik hier meer over: ADHD vertellen op het werk: wanneer wel en wanneer absoluut niet?.
En als brain fog steeds terugkomt? Dan zegt het iets
Hier wordt het persoonlijk, want dit is waar bij mij echt iets kantelde.
Op een gegeven moment zag ik een patroon. Ik had bijvoorbeeld altijd last van brain fog tijdens sollicitatiegesprekken, en dat was geen toeval, want zo'n standaard vacature sprak me gewoon nooit aan. Ik dwong mezelf toch te solliciteren, maar mijn brein zei ‘nee'. Ook klapte ik vaak dicht in lange vergaderingen waar ik het nut niet van zag. En in plaats van mezelf daar elke keer doorheen te slepen, ben ik mijn werkleven anders gaan inrichten.
Een paar dingen die ik deed:
- Ik creëerde mijn eigen baan, door tegen de manager van een retraitecentrum te zeggen: “ik denk dat jullie website én jullie offline communicatie beter kan, en dat kan ik voor jullie doen.”
- Bij een groot sportcentrum gaf ik niet alleen spinningles, maar pakte ik extra taken op om processen slimmer te stroomlijnen.
- Ik richtte mijn werk zo in dat ik niet meer naar vergaderingen hoef, want zo'n baan met veel vergaderen past gewoon niet bij mij.
- Ik stopte met solliciteren op gekaderde functies en begon voor mezelf.
Past jouw werk wel bij je (ADHD-)brein?
Dat is wat ik je echt wil meegeven. Brain fog is soms gewoon een acuut momentje dat je moet doorkomen, en dan zijn die scripts hierboven precies wat je nodig hebt. Maar als het steeds op dezelfde plekken opduikt, dan is het geen toeval. Dan is het een signaal. Je brein wijst je naar wat niet bij je past.
En ja, in een ideale wereld zijn werkgevers zich bewust van de impact van ADHD, en richten we het werk samen zo in dat jij het beste functioneert, terwijl je werkgever het meeste resultaat haalt. In de praktijk kan dat nog lang niet overal. Ik zou dan altijd eerst proberen om het wél op jouw manier voor elkaar te krijgen. Lukt dat echt niet, dan mag je ook concluderen dat deze plek niet bij je past. (in Communicatiegids ADHD op de werkvloer ontdek je hoe je door middel van Job Crafting je eigen functie kunt ‘kneden'.).
ADHD & leiderschap nemen
Dit is misschien wel de grootste illusie: dat de (werk)wereld altijd zo zal blijven, en zo móet blijven. Dat wij als volwassenen met een Wandering Mind altijd uitdagingen zullen blijven ervaren. Dat geloof ik simpelweg niet. Wij kunnen, door middel van persoonlijk leiderschap, de change makers zijn. Dit doen we door onszelf goed te kennen en keuzes te maken die beter bij ons passen. Een werkgever die vastzit in oude patronen gaat het niet voor ons regelen, dus het initiatief ligt bij ons. En daarvoor heb je twee dingen nodig: zelfkennis, zodat je weet hoe je werkt, en het zelfvertrouwen om daarnaar te handelen.
Van losse scripts naar je eigen gebruiksaanwijzing
Ik hoop dat dit blog je de handvaten heeft gegeven waar je naar op zoek was, als het gaat om brain fog.
Maar een werkweek met ADHD zit vol met andere uitdagingen:
- De ideeën die tijdens een vergadering opkomen en je helemaal afleiden.
- De collega die binnenloopt met een “snelle vraag”, precies als je eindelijk in focus zat.
- Het commentaar van je leidinggevende dat de hele middag blijft naknagen, omdat je gevoeligheid voor afwijzing opspeelt.
Voor deze momenten maakte ik de Communicatiegids ADHD op de werkvloer. Geen theorie over hoe je brein werkt, maar kant-en-klare zinnen die je erbij pakt op het moment dat je hoofd het even overneemt. Zodat je niet hoeft na te denken over hóe je het formuleert, en gewoon de regie houdt.
Het is de gereedschapskist die ik zelf had willen hebben in al die jaren dat ik dacht dat ik me maar harder moest aanpassen. En inmiddels al meer dan 80 keer verkocht, met hele enthousiaste reacties. Lees hier meer over Communicatiegids ADHD op de werkvloer.
Veelgestelde vragen over brain fog en ADHD
In onze community werken we met 2500 andere Wandering Minds stap voor stap aan het maken van onze eigen gebruiksaanwijzing. Daar- maar ook op de socials, komen de volgende vragen regelmatig voorbij.
Wat is brain fog bij ADHD?
Brain fog bij ADHD is een tijdelijke toestand waarin je denken trager loopt, je niet op woorden komt en concentreren zwaar voelt. Het is geen officiële diagnose, maar een verzamelnaam voor klachten die opspelen wanneer je brein overprikkeld of onderprikkeld raakt. Bij ADHD speelt dopamine hierin een grote rol: krijgt je brein te weinig positieve prikkels, dan valt de motivatie weg en wordt het mistig.
Hoe lang duurt brain fog meestal?
Dat verschilt per persoon en per situatie. Bij sommigen trekt de mist binnen een paar uur weer op, bijvoorbeeld na een wandeling, een goed gesprek of een taakwissel. Bij anderen houdt het een hele dag aan. Komt brain fog bijna dagelijks terug, dan is het meestal een teken van structurele overbelasting of werk dat niet bij je past, en is het de moeite waard om naar de oorzaak te kijken in plaats van alleen naar het symptoom.
Hoe ga je om met brain fog op je werk?
Begin met de druk eraf halen, want jezelf forceren maakt de mist dikker. Geef je brein vervolgens een concrete richting door één duidelijk doel op te schrijven voor de taak of het gesprek dat je in moet. Wissel van taak zodra je merkt dat je vastloopt, en bewaar complex werk voor een helderder moment. Op een mistige dag kun je beter de administratie of je inbox aanpakken dan een ingewikkeld plan.
Helpt harder werken tegen brain fog?
Nee, harder werken werkt vaak averechts. Jezelf dwingen verhoogt de stress, en juist stress maakt de mist dikker. Wat wél helpt is het tegenovergestelde: afstand nemen, ontspanning, en zorgen dat je je veilig voelt en genoeg positieve prikkels krijgt. Voor veel mensen met ADHD werkt beweging goed, denk aan een wandelend overleg in plaats van een gesprek aan tafel.
Kun je brain fog voorkomen?
Helemaal voorkomen lukt zelden, en dat hoeft ook niet, het hoort er soms gewoon bij. Wel kun je de frequentie flink verlagen door je werk en je dag af te stemmen op hoe jouw brein werkt: voldoende afwisseling, genoeg rustmomenten, en taken die je echt boeien. Hoe meer je werkleven past bij wie je bent, hoe minder vaak je brein in de mist schiet.
Wat is het verschil tussen brain fog en concentratieproblemen?
Concentratieproblemen gaan specifiek over je aandacht ergens bij kunnen houden. Brain fog is breder: je hele denken voelt waziger, trager en vermoeider, alsof er een waas over je hoofd ligt. Bij ADHD kunnen ze samen optreden, maar het zijn niet hetzelfde. Concentratieproblemen zijn één mogelijk onderdeel van brain fog, niet de hele ervaring.
