ADHD en ADD zijn neurologische aandoeningen die vaak al in de vroege kinderjaren worden vastgesteld. Deze aandoeningen brengen verschillende uitdagingen met zich mee, maar er bestaat ook een aantal hardnekkige misvattingen, zoals de gedachte dat mensen met ADHD of ADD per definitie intelligenter zijn dan anderen zonder deze diagnose, of juist minder intelligent. Hier lees je alles over de verbanden tussen ADHD, ADD en hoogbegaafdheid.
Wat zijn ADHD en ADD (nu: ADHD-I)
ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) is een neurologische stoornis die zich manifesteert door problemen met aandacht, hyperactiviteit en impulsiviteit. Het komt vaak voor bij kinderen, maar kan ook bij volwassenen voorkomen. ADHD wordt onderverdeeld in verschillende subtypes, waarvan ADHD-I (voorheen bekend als ADD, Attention Deficit Disorder) zich kenmerkt door voornamelijk problemen met aandacht en concentratie zonder de aanwezigheid van hyperactiviteit. Mensen met ADHD-I kunnen moeite hebben met het voltooien van taken, organiseren en het vasthouden van aandacht, wat hun dagelijks functioneren kan beïnvloeden.
Oorzaken van AD(H)D
ADD (ADHD-I) en ADHD worden veroorzaakt door een combinatie van genetische, neurologische en omgevingsfactoren. Genetische aanleg speelt een belangrijke rol, met frequent voorkomen binnen families. Neurologisch gezien vertonen mensen met ADHD afwijkingen in hersenstructuren die betrokken zijn bij aandacht, impulscontrole en gedragsregulatie. Omgevingsfactoren zoals prenatale blootstelling aan stoffen zoals tabak, alcohol en toxines, en psychosociale stress, kunnen ook bijdragen aan het ontstaan en de ernst van ADHD.
Wat is hoogbegaafdheid?
Hoogbegaafdheid verwijst naar een bovengemiddeld intellectueel vermogen dat verder gaat dan wat typisch wordt waargenomen in de algemene bevolking. Individuen die hoogbegaafd zijn, vertonen vaak uitzonderlijke capaciteiten op het gebied van denken, leren en probleemoplossing. Enkele van de belangrijkste symptomen van hoogbegaafdheid zijn een snel begrip van complexe concepten, creatief denken, en een sterke neiging tot zelfstandig leren en onderzoeken. Hoogbegaafde personen kunnen ook een sterke gevoeligheid hebben voor emotionele en morele vraagstukken, evenals een intensieve betrokkenheid bij hun interesses en activiteiten.
Oorzaken van hoogbegaafdheid
Hoogbegaafdheid heeft een complexe oorsprong met zowel genetische als omgevingscomponenten. Erfelijkheid speelt een rol, met specifieke genen die cognitieve functies beïnvloeden. Een stimulerende omgeving met rijke leerervaringen en ondersteuning voor intellectuele ontwikkeling is cruciaal. Educatieve kansen en positieve sociale interacties dragen ook bij aan het tot uiting komen van hoogbegaafdheid.
Hebben mensen met ADD een hoog IQ?
Een veelgestelde vraag is of mensen met ADD of ADHD intelligenter zijn. Hoewel sommige individuen met AD(H)D inderdaad een hoger IQ hebben, kan de veronderstelling dat er een direct verband bestaat tussen ADHD en hoogbegaafdheid schadelijk zijn. Deze aanname kan ertoe leiden dat mensen met ADHD niet de juiste ondersteuning krijgen die ze nodig hebben (Healhtline, 2020). Het is belangrijk om te begrijpen wat een mogelijke relatie betekent, zonder ongegronde conclusies te trekken.
Toch lijken ADD, ADHD en hoogbegaafdheid vaak samen te gaan. In onze community wordt regelmatig gesproken over hoogbegaafdheid.
AD(H)D en andere diagnoses
ADHD/ADD wordt soms in verband gebracht met andere neurologische kenmerken. Denk aan autisme, Asperger, dyslexie en dus ook met hoogbegaafdheid. Dit komt door overlappingen en raakvlakken op neurologisch niveau.
Neurologische aspecten van zowel ADHD/ADD als hoogbegaafdheid
Mensen met ADHD/ADD en hoogbegaafdheid hebben gemeenschappelijke neurologische kenmerken, zoals afwijkingen in de bedrading van de hersenen en de verwerking van signalen. Deze variaties beïnvloeden hun vermogen om informatie te verwerken en te reageren op stimuli, zowel intern als extern
Overeenkomsten tussen AD(H)D en hoogbegaafdheid
De belangrijkste overeenkomsten tussen hoogbegaafdheid en ADD/ADHD zijn:
Beelddenken
Beelddenken is een cognitieve stijl waarbij individuen informatie voornamelijk in mentale beelden verwerken in plaats van in verbale of geschreven vorm. Zowel hoogbegaafde individuen als mensen met ADD/ADHD hebben vaak een voorkeur voor visueel en ruimtelijk denken, waarbij informatie in mentale beelden wordt verwerkt in plaats van in woorden of abstracte concepten.
Snel denken en creativiteit
Beide groepen vertonen vaak een snelle verwerkingssnelheid van informatie en hebben de neiging tot creatief denken. Ze kunnen complexe problemen snel doorgronden en originele oplossingen bedenken.
Uitdagingen met concentratie en organisatie
Zowel hoogbegaafde personen als mensen met ADD/ADHD kunnen moeite hebben met het handhaven van langdurige aandacht, het organiseren van taken en het voltooien van opdrachten die ze als saai of niet uitdagend beschouwen.
Sociaal-emotionele intensiteit
Beide groepen kunnen gevoeliger zijn voor emotionele prikkels en intensere emoties ervaren. Ze kunnen zich diepgaand inleven in anderen en hebben een sterke behoefte aan betekenisvolle relaties en sociale interactie.
Variabiliteit in prestaties
Zowel hoogbegaafde individuen als mensen met ADD/ADHD vertonen vaak variabiliteit in hun prestaties. Ze kunnen uitblinken in bepaalde gebieden en tegelijkertijd moeite hebben met andere taken die minder interessant of uitdagend zijn.
ADD/ADHD en hoogbegaafdheid gaan niet altijd samen
Hoewel er overeenkomsten bestaan tussen AD(H)D en hoogbegaafdheid, zoals beelddenken, snelle informatieverwerking en creativiteit, is het een misvatting om te veronderstellen dat er altijd een direct verband bestaat tussen deze twee. Hoogbegaafdheid en AD(H)D zijn afzonderlijke kenmerken met verschillende oorzaken en diagnostische criteria. Niet alle hoogbegaafde individuen hebben AD(H)D, en niet alle mensen met AD(H)D zijn hoogbegaafd. Als je hulp wilt bij uitdagingen, is het belangrijk om beide condities apart te behandelen, waarbij de unieke behoeften van elk individu worden erkend en geadresseerd.
ADD/ADHD en een laag IQ
Het is een fabel dat mensen met ADD/ADHD per definitie een laag IQ hebben. Hoewel sommige individuen met ADD/ADHD moeite kunnen ervaren met bepaalde schoolvakken of taken die veel concentratie vergen, heeft dit niet direct te maken met hun intellectuele capaciteiten. Veel mensen met ADD/ADHD zijn juist zeer intelligent en creatief, maar kunnen hinder ondervinden in hun leer- en werkprestaties door symptomen zoals concentratieproblemen en impulsiviteit.
Het potentieel van iemand met ADHD kan gemakkelijk over het hoofd worden gezien als hun behoeften niet begrepen worden.
Laag IQ of gewoon ongemotiveerd?
Motivatie speelt ook een belangrijke rol bij mensen met ADHD. Soms lijkt het misschien alsof iemand met ADHD niet gemotiveerd is. Vooral als het om taken gaat die als minder interessant worden ervaren. Dat komt namelijk omdat iemand met ADHD het moeilijk vindt om zijn aandacht te richten op dit soort taken.
Echter, wanneer mensen met ADHD bezig zijn met activiteiten die hun interesse wekken of die hen uitdagen, kunnen zij buitengewoon gemotiveerd en productief zijn. Het is cruciaal om te begrijpen dat de perceptie van motivatie bij ADHD vaak wordt beïnvloed door de mate van interesse en de mate waarin taken aansluiten bij hun cognitieve en emotionele behoeften.
Zelf vond ik het vak rekenen bijvoorbeeld vreselijk op de basisschool, vooral toen ik gestraft werd omdat ik stappen had overgeslagen en daardoor niet goed kon uitleggen hoe ik bij het antwoord was gekomen. De juf beschuldigde me ervan dat ik had afgekeken. Sindsdien vond ik rekenen nog minder boeiend. Het gevolg was dat mijn cijfers erg slecht waren.
Conclusie: Behandel ADHD/ADD en hoogbegaafdheid als aparte entiteiten
Het kan verleidelijk zijn om te denken dat mensen met ADD intelligent of zelfs hoogbegaafd zijn, terwijl anderen juist denken dat zij een laag IQ hebben als zij moeite hebben op school. Hoewel zowel mensen met ADHD/ADD als hoogbegaafden vaak beelddenkers zijn en andere overeenkomsten vertonen, is het cruciaal om beide condities afzonderlijk te diagnosticeren en te behandelen.
Het aannemen van een hoog IQ bij ADHD/ADD kan leiden tot het missen van passende behandelingen, terwijl het idee dat zij niet intelligent zijn het potentieel van deze individuen over het hoofd ziet.
Gelukkig is er binnen de GGZ (ook bij onze partner) en bij de behandeling van ADHD steeds meer oog voor het individu, in plaats van het label. Hierdoor kunnen de uitdagingen van hoogbegaafdheid en AD(H)D samen behandeld worden.
Wat is jouw ervaring?
Heb jijzelf ADHD of ADD, of heeft jouw kind dit, en ben je ook hoogbegaafd? Ik nodig je uit om jouw ervaringen te delen onder dit artikel of in onze community.
Ik ben een man 46 jaar. LBO MBO (niet afgerond) matig in taal. Zeer slecht in rekenen. Op mijn 16e diagnose bipolaire stoornis. Lithium voorgeschreven gekregen dat hielp. Mijn broertje heeft de diagnose autisme. Zijn psychiater opperde ADD bij mij. Niet veel aandacht aan geschonken. Maar vandaag een beetje op internet gekeken Daar vind ik toch veel overeen komsten. Heb een aantal jaren geleden een IQ test gedaan. Daar kwam 138 uit. Met een massale uitval op rekenen. Vragen te moeilijk niet interessant. Over geslagen. Toen ik vroeg wat 138 inhield. Kreeg ik te horen hoog begaafd. Daarmee had ik naar de universiteit kunnen gaan. Ik werk nu bij de inzameling van afval. En mijn leidinggevende weet het spannend te houden. Ik mag op verschillende complexe voertuigen rijden. Toch denk ik als ik op de lagere school betere begeleiding had gekregen ik nu iets anders had gedaan. Een leraar vertelde bijvoorbeeld tegen mijn ouders. Roy is zeer geschikt om een groot bedrijf te runnen. Maar dan moet hij wel een hele goeie secretaresse hebben. Nou heb ik zelf een dochter wordt volgende week 8. En ik heb geen idee hoe haar hersenen werken. Maar ze heeft ook minder zin in school. En ze heeft dit jaar over gedaan. Maar houdt wel iedereen voor de gek of wind ze rond haar vinger. Ik hood dat zij wel de goede begeleiding krijgt. Zomer een stempel te krijgen.
Klinkt voor mij als hoogbegaafd met discalculie. Sterkte man <3
Ik kan, mocht je via de site van deze aanbieder geen goede hulp vinden, Dynamika in amsterdam aanraden voor oa hoogbegaafdheid en discalculie (dat heeft de oprichtster daar ook beiden). Verder zit ik nu via m'n telefoon toevallig op dit artikel en weet ik dus niets van Wandering minds maar dat is ook vast goed! M'n tip is vooral voor als WM vooral over Ad(h)d gaat.
Ik ben een man van 53 heb heel mijn leven last van adhd ik heb er mijn voordelen uitgehaald omdat mijn creativiteit soms helemaal top is moet wel erbij zeggen dat ik sinds kort medicijnen moet gebruiken omdat mijn concentratie heel slecht was en vooral in het verkeer voor gevaarlijke situaties zorgen(vroeger zeiden mensen is gewoon een druk kind)ik denk als ik vroeger de diagnose had gekregen met goede begeleiding had mijn leven er ook anders uitgezien ik had een hekel aan school omdat mensen met adhd op een heel ander denkniveau zitten laatst een is er een IQ test afgenomen blijk ik een IQ van 135 te hebben jammer dat ik daar niets mee heb kunnen doen dus vroege diagnose is inderdaad heel belangrijk .want vaak zijn mensen met adhd juist heel creatief in het vinden van oplossingen(out of the box denken) maar daar is ons huidige onderwijssysteem niet op ingericht ik hoop dat dat in de toekomst gaat veranderen want wij zijn anders en niet gek of dom wat andere mensen wel eens geneigd zijn te denken ik ben uiteindelijk op mijn 18e via een kruiwagen op het conservatorium terecht kunnen komen en j daar was ik helemaal op mijn plek maar als het aan mijn vooropleiding had gelegen(LTS) was dat nooit gelukt dus ik hoop voor andere lotgenoten en dan vooral voor jongeren met adhd dat het onderwijs gaat inzien dat kinderen met adhd niet goed begeleiden op school echt gemiste kansen oplevert .verder moet ik zeggen dat medicijnen perfect werken en voel me een stuk rustiger opgeruimd en georganiseerder ik wil hiermee lle mensen met dit ongemak( kan het geen aandoening noemen) een hart onder de riem steken en aansporen om de voordelen(verhoogde creativiteit)te benutten
Hi Johan, bedankt voor het delen van jouw verhaal. Wat fijn dat je jouw plek hebt gevonden op het conservatorium! Welk instrument of welke richting heb je gestudeerd? Ik ben het helemaal met je eens: kinderen en jongeren met ad(h)d niet goed begeleiden is een gemiste kans! Ik hoop dat er in de toekomst dingen gaan veranderen in het onderwijs. Fijn dat de medicijnen voor jou goed werken. Voor mij waren de bijwerkingen te heftig, en ik verloor mijn creativiteit en spontaniteit. Voel je welkom om je verhaal ook te delen in onze community, wie weet kun je andere mensen inspireren :))
Ik ben een jonge vrouw van 21 jaar oud. Ik ben geconstateerd met ADD sinds ik 7 jaar oud ben. Ook hadden zij geconstateerd dat ik een gemiddelde lage IQ niveau heb (tussen de 60 en 70). Zelf ben ik erg slecht in de Nederlandse taal (meerder deels omdat ik tweetalig ben opgevoed), dat veroorzaakte dat ik ben blijven zitten in groep 4. Mijn oude huisarts vroeg zich af naar mijn intelligentie (waarschijnlijk uit persoonlijke neerwaarderende interesse in mij), toch heb ik in groep 8 havo/vwo niveau toegewezen gekregen. Ik heb meerdere capaciteiten testen gedaan en op allemaal heb ik hoge scores gehaald. Ook hebben meerdere mensen geconstateerd dat ik hoog begaafd ben. Nu studeer ik onderwijskunde 2de graad aan de universiteit, en ook ben ik van plan om ook mijn 1e graad te gaan halen.
Uit mijn eigen ervaring beoordeel nooit zomaar iemand. Ik ben erg trots op mijzelf dat ik iedereen hun tegen deel heb bewezen.
Hi Arianne, wat goed dat je ondanks reacties van anderen toch zoveel uit jezelf haalt. Daar mag je inderdaad trots op zijn! Ik hoor wel vaker verhalen van ADD’ers die bijvoorbeeld dyslectisch zijn en daardoor te laag worden ingeschat. Leuk dat je een reactie hebt achtergelaten :)
Liefs,
Jose
Wauw,als ik al die reacties lees word ik een beetje angstig.
Toen ik in de 5de klas lagere school zat,ik ben nu 51 lentes jong,dachten de docenten dat ik achter liep…zij hebben mijn ouders en mij naar een kliniek gebracht ,in Amsterdam bij het Vondelpark ergens,voor een IQ test.
Altijd ben ik al anders geweest dan anderen en me altijd zo alleen gevoeld,maar nu door met de kliniek.
Ik kreeg daar een heleboel A4’tjes met allerlei vragen en ruimtelijk inzicht en sommen.
Goed,test gedaan en de volgende week de uitslag ophalen.
Die mevrouw bij de balie vroeg waarom ik daar naartoe gestuurd was.
De IQ score was 141 en dat moest een vergissing zijn geweest.
Dus wederom met de dokter een nieuwe IQ test gemaakt die anders was dan de vorige.
Volgende week wederom daar naartoe om die test uitslag te halen. Weer 141 precies….ik had geen idee wat dat betekende ik was maar 10 of 11 jaar oud.
Tot voor kort nooit meer over nagedacht. Wel over het dagelijkse wegdromen in de klas en aar de vogeltjes kijken.
Gymnasium werd mij aanbevolen door de CITO toets…mijn leerkrachten wisten dat ik een broertje dood had aan huiswerk en school en belandde uiteindelijk in de Bijlmer op school.
Daar stond ik in het laatste jaar van de LBO gemiddeld op een 5,soms een 5en een half…op mijn examens werden het opeens 9 en 9 plus cijfers.
Ik lees pas de laatste week over adhd en add en zie en voel zoveel overeenkomsten.
Na jullie verhalen te lezen ga ik eerdaags even langs de huisarts om een verwijzing te halen naar een psychiater.
Dank voor jullie verhalen en ik zal proberen om geen zinnen en verhalen van andere mensen af te maken…wat kunnen mensen toch langzaam denken en lopen.
Laatst zie ik zoals altijd mijn vrouw staren in het niets en ik vroeg,waar denk je aan?…ze zegt aan niets,was aan het staren….HOE kunje on hemelsnaam aan NIETS denken…
Als iemand nog tips of suggesties heeft hoor ik ze graag,want als ik door blijft typen wordt het een verhaal die begint bij een vis tot een verhaal die eindigd bij het bouwen van een stad…
Veel geluk allemaal en als ik wijzer wordt,dan zal ik jullie vertellen wat er met die psychiater uit gekomen is.
Ciao allemaal.
Hi Mark, wow, wat een bijzonder verhaal! En wel goed dat je er nu mee aan de slag gaat. Waar loop je op dit moment vooral tegenaan? Loop je ook echt vast? En naar wat voor tips of suggesties ben je precies op zoek? In onze community wordt veel gedeeld, maar je kan op deze website natuurlijk ook veel info vinden! Voor een eventuele diagnose en behandeling kun je terecht bij Oh My Mood: zij hebben op dit moment geen wachtlijst! Maar als je medicatie wil gaan gebruiken kun je beter een psychiater zoeken, of naar een andere GGZ gaan zoals PsyQ. Leuk als je ons op de hoogte houdt van je ontwikkelingen, veel sterkte in ieder geval!
Op mijn 58e is het dan misschien eindelijk zo ver, maandag ga ik uitgebreid op ADHD getest worden. Recentelijk kreeg mijn dochter van 15 die diagnose en tijdens het proces in de maanden ervoor begonnen er bij mij heel veel kwartjes te vallen. Mijn lagere school rapporten hebben voor concentratie alleen maar zwak en matig. In de aantekeningen staat “Robbert zit maar te dromen”, “Robbert moet harder werken”, “Robbert kan veel meer”…. Volgens mijn moeder zei de leraar van klas 6 dat ik de MAVO niet eens zou halen, mijn moeder is er jaren boos over geweest. Met cito advies VWO ging ik naar de middelbare school maar de goede man in zijn onwetendheid kreeg nog gelijk ook. Via 2 jaar brugklas naar de MAVO en nog éénen scoren. Tot ik ondekte hoe fantastisch natuurkunde en scheikunde voor mij waren. Opeens stonden er fantastische cijfers. Maar helaas kwam ik door omstandigheden niet verder dan de HAVO. Na wat jaren gewerkt te hebben in verkoopfuncties en een flinke tijd behandeld te zijn voor depressie besloot ik het roer om te gooien. Baan opgezegd en alsnog proberen naar de universiteit te gaan. Al vanaf jong was natuurkunde studeren mijn droom. Helaas faalde mijn poging al bij de start. Iets met slechte concentratie, planning enzovoorts. Wist ik veel waarom. Op een goede dag maak je op internet een IQ testje. Je denkt dat het oplichterij is want 140 kan niet kloppen. Paar jaar later probeer je het nog eens. Je vind een kopie van een officiële test. Weer 140… het zal wel. Ik geloofde het wel maar het nu toch al te laat om er iets leuks mee te doen. Mijn leven was redelijk op orde, dacht ik. Een goede baan in de IT, technisch uitdagend en leuk, maar er bleven ook problemen. De concentratie problemen waren soms dramatisch. Maar ja zo was ik nou eenmaal. Een dromer en soms een beetje lui….. toch? In 2016 toch maar de officiële IQ test gedaan bij een psycholoog. Want zo dacht ik als ik nu maar de bevestiging heb dat ik hoogbegaafd ben dan lossen mijn problemen zich wel op. De bevestiging kwam er maar de problemen bleven helaas. Toch was ik over het algemeen redelijk gelukkig en optimistisch, dat heeft mij er wel doorheen getrokken. En dan nu 10 jaar na de IQ test, kijken of de diagnose bij mij dochter erfelijk is. Inmiddels weet ik ook hoe het voelt om overprikkeld te zijn. Op een of andere manier had ik dat goed onder controle en realiseerde ik mij niet dat ik het had. Dus toch.
Nou hopelijk verveel ik jullie niet met mijn lange reactie. Ik ga maar weer even wat OCD trekjes doen en spullen recht leggen
Bedankt voor je reactie Robbert, veel van wat je schrijft is herkenbaar en inderdaad typisch ADD (ADHD-I) of ADHD.
Ik ben benieuwd hoe het verder is gegaan met de ADHD-test en of er inmiddels weer wat puzzelstukjes op zijn plek zijn gevallen. Hopelijk krijg je hier goede ondersteuning bij, en je dochter ook.
Veel succes in jouw verdere proces. Mocht je met gelijkgestemden willen praten, voel je welkom in onze community!
Liefs,
José